Sunday, March 22, 2020

Μην ξεμείνουμε από χάρτι!





Στην αρχή γέλασα με την φρενίτιδα του κόσμου για κωλόχαρτο• μετά έσπευσα κι εγώ.
Ίσως είναι μια μαζική υστερία υπό το κράτος πανικού, μια αντίδραση στον κίνδυνο που προσφέρει μια παρηγορητική ψευδαίσθηση ελέγχου, η ανάγκη να πιστέψουμε ότι μπορούμε ακόμα κάτι να κάνουμε.

Αργότερα βρήκα αυτή την φωτογραφία που τράβηξα πριν μερικά χρόνια στην Αβάνα. Κι εκεί, που οι ελλείψεις αγαθών και η αβεβαιότητα είναι ο κανόνας και αντιμετωπίζεται με στωικότητα, η ίδια εικόνα.

Ποιόν ισχυρό συμβολισμό έχει το κωλόχαρτο στο συλλογικό υποσυνείδητο;

Πιθανόν να εκφράζει το απώτατο όριο αξιοπρέπειας στο πλαίσιο του πολιτισμένου βίου.

Saturday, March 14, 2020

Δύσπιστοι Πολίτες και Κράτος


Η καχυποψία των πολιτών απέναντι στο Κράτος τους δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία. Ο Μπόρχες στο δοκίμιο Ο Κακόμοιρος ο Ατομικισμός μας [1] παρατηρεί για τους Αργεντινούς (με τους οποίους φαίνεται πως έχουμε αρκετά κοινά, π.χ δες εδώ):

Ο Αργεντινός, αντίθετα με τους Βορειοαμερικάνους και όλους σχεδόν τους Ευρωπαίους, δεν ταυτίζεται με το Κράτος. Αυτό μπορεί να οφείλεται στην περίσταση ότι, σε τούτη τη χώρα, οι κυβερνήσεις είναι συνήθως χείριστες, ή στο γενικότερο γεγονός ότι το Κράτος είναι μια αδιανόητη αφηρημένη έννοια. (Το Κράτος είναι απρόσωπο•για τον Αργεντινό η μόνη νοητή σχέση είναι η προσωπική. Γι' αυτό και δεν θεωρεί έγκλημα την κλοπή δημοσίου χρήματος.) Ένα είναι βέβαιο:ο Αργεντινός δεν είναι πολίτης•είναι άτομο.

[...]

Ο Ευρωπαίος και ο Βορειοαμερικάνος θεωρούν ότι ένα βιβλίο που πήρε κάποιο βραβείο, δεν μπορεί παρά να είναι καλό•ο Αργεντινός παραδέχεται ότι, παρά το βραβείο, μπορεί και να μην είναι κακό. Γενικά, ο Αργεντινός δυσπιστεί στις περιστάσεις.



Η ομοιότητα με τα δικά μας, προφανής. Η ελληνική ιδιαιτερότητα ενδεχομένως έγκειται στην σχιζοφρενική στάση υπονόμευσης-εξάρτησης των πολιτών/ατόμων προς το Κράτος. Το να δυσπιστεί μια κοινωνία απέναντι στο Κράτος (ειδικά όταν αυτό συστηματικά αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες της) είναι αναμενόμενο. Κατανοητό είναι, επίσης, η δυσπιστία αυτή να οδηγεί στην υπονόμευση (φοροδιαφυγή, καταπάτηση δημοσίων εκτάσεων, βανδαλισμούς δημοσίων χώρων κλπ.). Το παράδοξο όμως είναι όταν, ταυτόχρονα με τα παραπάνω, η κοινωνία θεωρεί το επάρατο αυτό Κράτος ως κύριο τροφό της και προσδοκά από αυτό διορισμούς, συνεταιρισμούς, χορηγίες και business (ειδικά τότε που λεφτά υπήρχαν).

Το να αντιλαμβάνεται κανείς το Κράτος σαν κακό λύκο είναι πρόβλημα. Το ίδιο και να βλέπει σε αυτό μια ζουμερή αγελάδα έτοιμη για άρμεγμα. Και τα δύο μαζί είναι παράνοια.



[1] Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Δοκίμια, μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα

Sunday, March 8, 2020

Το Τρόπαιο



Το τοπίο κάτι τέτοιες χειμωνιάτικες ημέρες στις ακτές της Βόρειας Θάλασσας μοιάζει έτσι και αλλιώς μετα-αποκαλυπτικό. Καθώς περπατάω στον έρημο παραλιακό δρόμο με τον αέρα και τη βροχή να με μαστιγώνουν και τα μολυβένια σύννεφα να βαραίνουν τους ώμους μου, θυμάμαι τον πρωταγωνιστή στο "Ο Δρόμος" του Cormac McCarthy. Τώρα συναισθάνομαι κάπως καλύτερα πως θα ένιωσε όταν ξετρύπωσε σ'ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι μερικές κονσέρβες φρούτων και ψαχουλεύω ανήσυχος την τσέπη μου για να σιγουρευτώ ότι το δικό μου πολύτιμο εύρημα εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί.

Νωρίτερα το πρωί είχε πέσει σύρμα ότι εμφανίστηκαν αντισηπτικά gel και έσπευσα στα καταστήματα να αγοράσω. Πρόλαβα το τελευταίο και το κρατάω σφιχτά, καλά κρυμμένο.

Πόσο λίγο θέλει να καταρρεύσουν τα αυτονόητα του πολιτισμού! Ανακούφιση για ένα gel χεριών...
Ένα χαλασμένο ψάρι ή φίδι σε κάποιο χωριό της Κίνας και σε λίγες μέρες οι αξίες και οι βεβαιότητες μας ραγίζουν. Ταξίδια αναψυχής, ψώνια, καριέρες, παραγωγικότητες, προαγωγές, γκουρμέ εστιατόρια μοιάζουν τόσο δευτερεύοντα μπροστά σε ένα απολυμαντικό σήμερα και -ποιός ξέρει- ίσως μια κονσέρβα ανανά μεθαύριο.

Τα γράφω αυτά για να μου θυμίζουν τις σημερινές σκέψεις όταν θα έχει περάσει κι αυτό.

Sunday, July 28, 2019

Matrix


Είδα χθες ξανά, μετά από καιρό, το Matrix.
Πάντα με εντυπωσιάζει το πως κατορθώνει η ταινία αυτή να μιλήσει για φιλοσοφικά ζητήματα, περίπλοκα και σημαντικά, με τρόπο προσιτό, με ύφος ποπ.

Πολλές σκηνές της έχουν γίνει κλασσικές (το δίλημμα ανάμεσα στο μπλε ή το κόκκινο χάπι, η χαρακτηριστικότερη), καμία όμως δεν απεικονίζει καλύτερα την ανθρώπινη αδυναμία από τη σκηνή με την μπριζόλα

Ο επαναστάτης προδίδει φίλους, αξίες, ιδέες, τον αγώνα του για ελευθερία, για αλήθεια και γνώση με αντάλλαγμα την ψευδαίσθηση μιας ... ζουμερής μπριζόλας! (Ανατριχιαστική λεπτομέρεια: ξέρει ότι πρόκειται για ψευδαίσθηση).

Εν τέλει, τι απειλεί περισσότερο την ελευθερία; Το Matrix, το "σύστημα" ή η ακαταμάχητη έλξη που ασκούν στον άνθρωπο η βολή, η ευκολία, η άνεση, η ασφάλεια, ακόμα και η ψευδαίσθηση αυτών;

Το δίλημμα του χαπιού μπορεί να επαναδιατυπωθεί: Ελευθερία ή βόλεμα;

Sunday, June 16, 2019

Moonlighting


Ομολογώ ότι οι τηλεοπτικές σειρές δεν είναι το στοιχείο μου. Ούτε οι δράκοι του Game of Thrones, ούτε οι μηχανορραφίες του Frank Underwood με έπεισαν ότι άξιζε τον κόπο να στηθώ μπροστά στην τηλεόραση για χάρη τους. Μόνο το μουσικό Vinyl μου κέντρισε κάπως το ενδιαφέρον αλλά με άφησε στα κρύα του λουτρού (διακόπηκε πρόωρα).

Πρόσφατα ξέθαψα από μια κούτα τους δύο πρώτους κύκλους του Moonlighting. Κάποια βράδια, μετά από κουραστικές μέρες στη δουλειά όταν και χρειάζομαι κάτι ανάλαφρο για να ξεκουράσω το μυαλό μου, βλέπω κάποιο παλιό επεισόδιο. Αν θυμάμαι καλά, αυτή είναι η μόνη σειρά που έχω δει (και ξαναδεί) ολόκληρη όσα χρόνια παρακολουθώ τηλεόραση κι ύστερα από τόσα χρόνια κάτι με τραβάει ξανά σε αυτή.

Ένας λόγος είναι σίγουρα η νοσταλγία. Δύσκολο να αντισταθεί κανείς σε κάτι που του θυμίζει την εποχή που ήταν είκοσι-τόσων χρονών. Πόσω μάλλον όταν η εποχή αυτή ήταν τα πολύχρωμα 80'ς η αισθητική των οποίων χαρακτηρίζει τη σειρά. Τα γυαλιστερά κρεμ φορέματα με τις πελώριες βάτες της Μάντυ Χέις, τα παραφουσκωμένα από τη λακ μαλλιά της ή οι στενές γραβάτες και τα κοκάλινα Rayban του Ντέιβιντ Άντισον προκαλούν τσιμπηματάκια ειδικά σε όσες και όσους από εμάς είχαμε προσπαθήσει τόσο να τα μιμηθούμε.
Κι εκείνο το φοβερό soundtrack του Al Jarreau στην αρχή κάθε επεισοδίου έχει εντυπωθεί στη μνήμη μου σαν ο Ύμνος στο Σαββατοκύριακο, μια γοητευτικά απατηλή υπόσχεση ότι αν βγεις έξω στα φώτα του Σαββατόβραδου κάτι μαγικό θα σου συμβεί.

Με τα σημερινά κριτήρια η σειρά ήταν γυρισμένη με πενιχρά μέσα. Οι ηθοποιοί, πλην των πρωταγωνιστών, ήταν και παρέμειναν άγνωστοι. Ανάθεμα αν η Άγκνες ΝτιΠέστο εμφανίστηκε κάπου άλλου. Τα εξωτερικά γυρίσματα γίνονταν συνήθως σε αδιάφορες τοποθεσίες, χωρίς καμία προσπάθεια να αξιοποιηθεί το καλιφορνέζικο glamour. Το πιο φανταχτερό σκηνικό ήταν το νυχτερινό skyline του LA έξω από τα παράθυρα του Blue Moon Investigations. Ό,τι έλειπε σε μπιχλιμπίδια εντυπωσιασμού περίσσευε σε χιούμορ και ευρηματικότητα. Υπήρξαν επεισόδια ασπρόμαυρα, βουβά, επεισόδια στα οποία τα σκηνικά εξαφανίζονταν για να παρουσιαστούν οι τεχνικοί και το βοηθητικό προσωπικό να ευχηθούν καλά Χριστούγεννα, άλλα στα οποία οι κομπάρσοι έγιναν πρωταγωνιστές και οι πρωταγωνιστές κομπάρσοι, ή έκαναν σύντομα περάσματα ο Orson Welles και η Demy Moore (την οποία ο David ερωτεύεται με την πρώτη ματιά όπως στην πραγματική ζωή). Στο κέντρο όλων αυτών εξελίσσεται το σαδιστικά αργό φλερτ των αταίριαστων -άλλοτε συμπληρωματικών και άλλοτε ασύμβατων- πρωταγωνιστών. Η άκαμπτη, καθωσπρέπει ξανθιά και το ξέγνοιαστο αλάνι δεν μπορούν να αποφασίσουν τι θέλουν. Ποιός δεν έχει βρεθεί στη θέση τους, να αναζητά την ευτυχία αλλά να μην τολμάει να την αγγίξει όταν βρεθεί μπροστά του;

Ξαναβλέποντας την ύστερα από τόσα χρόνια, εκείνο όμως που δεν χορταίνω από τη σειρά είναι η αισιοδοξία της. Αθώα, ίσως και αφελής, αλλά ειλικρινής και ψυχοθεραπευτική για τον άνθρωπο του 2020. Υποπτεύομαι ότι ο κόσμος, τότε που συνέβαινε το Τσερνομπίλ, είχε μεγαλύτερη πίστη στο μέλλον σε σχέση με τώρα που παρακολουθούμε τον ζόφο της ραδιενέργειας δραματοποιημένη σε σήριαλ.

Ίσως πάλι να είμαι εγώ που μεγαλώνω.


http://www.youtube.com/watch?v=MuQaE5zDn1Q


Υ.Γ Αναζητώντας τις υπόλοιπες 3 σεζόν διαπίστωσα ότι δεν κυκλοφορούν πια και τα DVD έχουν γίνει συλλεκτικά. Δικαίως!

Friday, March 8, 2019

Πόσο Έλληνας είσαι;



[...] Γιατί δεν μ' αρέσει να παριστάνω τον πολύ Έλληνα. Θέλω να είμαι όσο είμαι. Καιρός είναι η έννοια Έλληνας να δώσει τη θέση της στην έννοια άνθρωπος. Και τότε πιστεύω θα συνδεθούμε με μια πιο βαθιά παράδοση που, κατά σύμπτωση, είναι κι αυτή γνησίως ελληνική.


Μάνος Χατζηδάκις, Ο Καθρεύτης και το Μαχαίρι (από το κείμενο:Η σημασία της παράδοσης στον καιρό μας)

Sunday, March 3, 2019

Για τον Vincent


Η σκέψη που μου ήρθε βλέποντας αυτά τα δύο γλυπτά του Zadkine για τον Van Gogh:



Αν από την Τέχνη αφαιρέσεις το glamour και το χρήμα αυτό που μένει είναι ο Vincent.


(Van Gogh brothers)

Saturday, January 19, 2019

O Πλάτωνας στο Μετρό

Η Lifo μας πληροφορεί πως είναι πλέον συχνό το φαινόμενο στο μετρό, ενώ κάποιος επιβάτης επικυρώνει το εισιτήριο του, πίσω του να καραδοκεί ένας τζαμπατζής για να τρυπώσει μαζί του στις αυτόματες πόρτες.
Τι πρέπει να κάνει ο επιβάτης στην περίπτωση αυτή, ρωτά το άρθρο.

Οι απόψεις των αναγνωστών, αντικρουόμενες, εκτείνονταν σε όλο το φάσμα των πιθανών απαντήσεων:

-Θα του έριχνα γροθιά στο στομάχι, ο ένας.
-Θα τον αφήσω να περάσει. Δεν είναι δουλειά μου να κάνω τον ελεγκτή, ο άλλος.
-Με τόση ανεργία και τέτοιους μισθούς αφήστε τους ανθρώπους να περάσουν, ο τρίτος, κοκ.

Απολύτως δικαιολογημένη η πολυγνωμία, καθότι το ζήτημα είναι πιο περίπλοκο από ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Κάτι καθημερινό και συνηθισμένο εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα για την λειτουργία της Πολιτείας και της κοινωνίας, όπως:

-Ποιος είναι ο ρόλος του πολίτη απέναντι στην παρανομία του διπλανού του; Παρεμβαίνει ή κοιτάζει τη δουλειά του;
-Η νομιμοφροσύνη πρέπει να είναι απόλυτη ή εξαρτάται από τη φύση του νόμου;

Η προσπάθεια απάντησης τους με συστηματικό τρόπο αποτελεί ουσιαστική πολιτική σκέψη (και όχι οι άναρθρες κραυγές που εκστομίζονται από τα "πολιτικά πρόσωπα" στις τηλεόρασεις και τη Βουλή).
Δυστυχώς η κοινωνία μας δεν μπήκε στον κόπο, σε αντίθεση με τους προκάτοχους της που δεν κουράζονταν να εμβαθύνουν σε αυτά.

Ο Πλάτων (στους “Νόμους”) είναι σαφής: Οφείλεις να καταγγέλεις την παρανομία του συμπολίτη σου. Εάν δεν το κάνεις γίνεσαι συνένοχος στην ηθική και πολιτική ανομία.
(Επομένως, όχι, ο έλεγχος της νομιμότητας δεν είναι αποκλειστική ευθύνη των ελεγκτών ή της αστυνομίας. Είναι υπόθεση όλων των πολιτών.)

Μα εάν έχουμε να κάνουμε με κάποιον δυστυχή που εμφανώς δεν μπορεί να πληρώσει το εισιτήριό του, τι κάνουμε;

Ο Αριστοτέλης ενθάρρυνε την γενναιοδωρία προς τους αδύναμους. Γενναιοδωρία όμως δεν είναι η καταλήστευση των δημοσίων αγαθών (που τελικά θα οδηγήσει στην χρεοκοπία ή την υποβάθμιση τους, των ΜΜΜ εν προκειμένω). Γενναιοδωρία είναι να βοηθάμε τον αδύναμο με δικούς μας πόρους.

Ιδού λοιπόν τι (πιστεύω ότι) θα έπρατταν οι φιλόσοφοι μας σε αυτήν την περίπτωση:
Δεν θα επέτρεπαν στον επίδοξο λαθρεπιβάτη να περάσει (χωρίς φυσικά να τον γρονθοκοπήσουν). Εάν, δε, έβλεπαν κάποιον που έχει ανάγκη πιθανότατα θα αγόραζαν ένα εισιτήριο και θα του το πρόσφεραν.

Κι αν ο νόμος είναι άδικος τι γίνεται, θα επιμείνει κάποιος καχύποπτος (στην Ελλάδα έχουμε μια ροπή στην καχυποψία). Για παράδειγμα, στην κατοχική Ελλάδα θα έπρεπε να γίνουν όλοι καταδότες γιατί έτσι απαιτούσαν οι Αρχές των κατακτητών; Προφανώς όχι: για αυτές τις περιπτώσεις που ο νόμος έρχεται σε σύγκρουση με θεμελιώδεις αξίες, οι φιλόσοφοι εισήγαγαν την πολιτική ανυπακοή.

Εννοείται, προφανώς, ότι η περίπτωση του Μετρό δεν είναι τέτοια. Εδώ έχουμε να κάνουμε με την παροχή μιας πολύτιμης για το κοινωνικό σύνολο υπηρεσίας, που έχει σημαντικό κόστος και συνεπώς είναι απολύτως θεμιτή η επιβολή ενός εύλογου τιμήματος. Η μη πληρωμή του δεν είναι τίποτα περισσότερο ή λιγότερο παρά κλοπή. Όχι μόνο προς την εταιρία που το διαχειρίζεται αλλά και προς τους υπόλοιπους επιβάτες που το έχουν ανάγκη.

Sunday, August 5, 2018

Σαν δάκρυα στη βροχή


Κυριακή, 5 Αυγούστου 2018


I have seen things you wouldn’t believe.
All those moments will be lost in time,
like tears in rain.


(Το ανθρωποειδές συμπυκνώνει σε λίγες λέξεις τον βαθύτερο φόβο του ανθρώπου, Bladerunner.)


Ένα κρύο βράδυ του Νοεμβρίου ο αδερφικός φίλος μου ανακοίνωσε τον θάνατο του πατέρα του. Ήταν ψύχραιμος, τον βασάνιζε μόνο ένα πράγμα. Ο πατέρας του έφυγε χωρίς να του αφήσει μια τελευταία, μεγάλη συμβουλή, μια σκέψη που να συνοψίζει τη σοφία που αποκόμισε από τη ζωή.
Περισσότερο γιατί το πίστευα παρά για παρηγοριά, του είπα ότι τέτοιοι άνθρωποι, που έζησαν σε καιρούς ανείπωτης σκληρότητας για τα δικά μας μέτρα, έγιναν άνθρωποι των πράξεων και όχι των λόγων. Αν θέλεις να μάθεις κάτι από εκείνον, δες πως έζησε.
Ήταν αργά και είχα ξεμείνει μόνος στο μισοσκότεινο γραφείο. Εκεί έκλαψα τον πατέρα του φίλου μου, δυσανάλογα πολύ σε σχέση με το πόσο τον γνώριζα. Με αφορμή εκείνον, υποθέτω, θρηνούσα για κάτι ευρύτερο. Ή ίσως κάτι πιο προσωπικό, τους απωθημένους φόβους μου.

Ο τρόμος για τη στιγμή αυτή με κατατρέχει από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Είχα φτιάξει μια αυτοσχέδια προσευχή που επαναλάμβανα υστερικά, ξανά και ξανά, κάθε βράδυ ώσπου να κοιμηθώ, πιστεύοντας ότι όσο περισσότερες φορές την έλεγα τόσο πιο ασφαλείς θα ήταν οι γονείς μου και πως αν τους συνέβαινε κάτι κακό θα έφταιγα εγώ που δεν την ψιθύρισα μια φορά ακόμα. Φαντάζομαι πως πολλά παιδιά περνούν παρόμοιο δράμα, πόσο μάλλον ένα μοναχοπαίδι που το χώριζε από τον πατέρα του μισός αιώνας.
Όσο οδυνηρή κι αν είναι η στιγμή, οφείλω τώρα ένα μεγάλο ευχαριστώ στον αποδέκτη των προσευχών μου. Ποτέ δεν περίμενα ότι θα φτάναμε τόσο μακρυά.

Η πρώτη εικόνα. Ένα κόκκινο αυτοκινητάκι, ένας παχουλός σκαραβαίος της πυροσβεστικής στριφογυρίζει τσιρίζοντας και αναβοσβήνοντας τον μπλε φάρο του. Ή μήπως ο φάρος ήταν κίτρινος; Οι λεπτομέρειες είναι επισφαλείς, εκείνο που είναι αλησμόνητο από το πρώτο χριστουγεννιάτικο δώρο μου είναι η χαρά, η ευτυχία να νιώθεις την αγάπη να σε τυλίγει τρυφερά.

Μετά ήταν η εποχή των ηρώων. Καθώς με νανούριζε με τα κατορθώματα του Περσέα, του Θησέα, του Οδυσσέα στο μυαλό μου ταυτιζόταν με εκείνους. Μόνο που αυτός ήταν ακόμα πιο δυνατός, ακόμα πιο γενναίος.

Τα χρόνια περνούν, το μοναχοπαίδι μεγαλώνει. Την εποχή που η προσωπικότητά μου διαμορφωνόταν, η δική του προσπαθούσε να της επιβληθεί. Ύστερα η δική μου αντεπίθεση. Βουβή σύγκρουση, ενίοτε ξεσπούσε σε θορυβώδεις διαφωνίες. Κράτησε πολύ• μάλλον δεν την ξεπεράσαμε ποτέ.

Δεν ξέρω αν είχε κάποια σοφή συμβουλή για μένα. Ξέρω όμως πολύ καλά τι θέλω να κλέψω από εκείνον.
Το ένα είναι η ασυγκράτητη λαχτάρα για ζωή που εκδηλωνόταν, μεταξύ άλλων, με το βροντερό του τραγούδι κάθε πρωί. Πού έβρισκε την όρεξη για τέτοιο σαματά αξημέρωτα, πριν φύγει για τη δουλειά, ήταν πάντα για μένα ένα μυστήριο. Μια από τις τελευταίες φορές που τον είδα, ήταν αποστεωμένος, κατάκοιτος. Χαιρετηθήκαμε έχοντας και οι δυο επίγνωση της βαρύτητας της στιγμής. Βγαίνοντας από το καταθλιπτικό δωμάτιο άκουσα την ίδια στεντόρεια φωνή από τα παλιά να τραγουδάει “Πότε θα κάνει ξαστεριά” και να σείεται το σπίτι!
Το άλλο είναι η ακόρεστη φιλομάθεια. Δεν βαρέθηκε ποτέ, ως τα βαθιά γεράματα, να αναζητά, να ρωτά, να προσπαθεί να καταλάβει. “Δεν είμαστε πλούσιοι, αλλά για βιβλία μην τσιγκουνευτείς ποτέ”. Δύσκολα έβρισκες τοίχο στο σπίτι που δεν ήταν καλυμμένος από βιβλία.

Άργησα πολύ να καταλάβω ποιο ήταν το μυστικό της αστείρευτης ζωτικότητας, εν τέλει όμως το αποκάλυψε με τρόπο ανορθόδοξο και ανατριχιαστικό λες και ήθελε να δώσει τη δέουσα έμφαση. Η ελευθερία του ήταν η πηγή ενέργειας και η έμπιστη πυξίδα του στο ναρκοπέδιο της επιβίωσης.
Όχι, δεν ήταν κανένας ελεύθερος καβαλάρης, όμως μέσα στο συμβατικό πλαίσιο μιας μεσοαστικής ζωής έβρισκε ασχολίες που αγαπούσε με πάθος και τίποτε στον κόσμο, εκτός από τη δική του θέληση, δεν ήταν ικανό να τον κρατήσει μακριά από αυτές. Δεν άντεχε το χαλινάρι, ασφυκτιούσε μέσα σε κανόνες και προγράμματα, χρειαζόταν άφθονο χώρο και τον καταλάμβανε όλο. Όταν κατάλαβε ότι το ρημαγμένο κορμί γινόταν η φυλακή του, σφράγισε το στόμα και αρνήθηκε οριστικά κάθε τροφή. Η καρδιά, πεισματάρα, αντιστάθηκε σθεναρά για εβδομάδες. Η ατίθαση ψυχή όμως λαχταρούσε την ελευθερία. Πέταξε σ'αυτήν σήμερα το πρωί της 5ης Αυγούστου 2018.

Πηγαία χαρά, ζωντάνια, περιέργεια, ελευθερία: τι άλλο μαρτυρούν αυτά αν όχι μια αμάραντη παιδικότητα; Γράφοντας αυτά συνειδητοποιώ ότι ο πατέρας μου ανήκε σ'εκείνη την περίεργη ράτσα ανθρώπων που κατορθώνουν, ανεξαρτήτως ηλικίας, να σώσουν το παιδί που κρύβουν μέσα τους από τις επιθέσεις της πραγματικότητας.

Θα μπορούσα να θυμηθώ πολλά ακόμα, κάποια που πόνεσαν ή υπήρξαν ανυπόφορα. Κι εκείνα διδάγματα είναι -του τι δεν θέλεις να γίνεις-, που όμως προτιμώ να κρατήσω για τον εαυτό μου.

Στις Ιουνίου 1921 αντίκρισε τον κόσμο για πρώτη φορά. Για έναν σχεδόν αιώνα είδε πολλά, περισσότερα ίσως από όσα χωράει ο νους του ανθρώπου.

Θα χαθούν όλα αυτά όπως τα δάκρυα στη βροχή;
Μάλλον.
Πιθανόν ο κόσμος να είναι προορισμένος να καταλήξει σε ένα ωκεανό δακρύων.

Συχνά κοιτάζοντας γύρω, αλλά και μέσα μου, έχω την εντύπωση ότι δημιουργούμε έναν κόσμο που αντιπαθεί τη χαρά - τα αυθόρμητα, ενθουσιώδη ξεσπάσματα ενθουσιασμού για ασήμαντες αφορμές φαίνεται πως δε συνάδουν με τις σοβαρές ζωές μας. Αν πασχίζω να συγκρατήσω λίγα από τα δάκρυα του είναι γιατί πρόκειται για δάκρυα τέτοιας πρωτόγονης χαράς. Τα έχω ανάγκη να μου θυμίζουν την αξία της.




Saturday, January 13, 2018

Δύστυχοι βροτοί




Έφτανε το καράβι πια στα πέρατα του Ωκεανού [...]
όπου των Κιμμερίων ανδρών η χώρα και η πόλη-
από τα νέφη σκεπασμένοι και την καταχνιά, ποτέ
το φως του ήλιου δεν τους βλέπει και με τις λαμπρές ακτίνες του,
μήτε κάθε φορά που ανηφορίζει ψηλά στον έναστρο ουρανό•
μήτε και σαν κατηφορίζει από τον ουρανό πάλι στη γη•
νύχτα βαριά και παγερή κρέμεται πάνω τους, σ'αυτούς
τους δύστυχους βροτούς.


Οδύσσεια, Ραψωδία λ (Νέκυια), μτφ. Δ. Μαρωνίτη



Schevenignen,11/1/2018


Ο παγωμένος αέρας μ' αναζωογονεί (κι ας με πληγώνει) καθώς περπατάω πλάι στον ωκεανό.
Μέρες σαν κι αυτήν, οι τόποι εδώ στις ακτές της Β. Θάλασσας θυμίζουν
τις πύλες του Άδη στους στίχους της Νέκυιας.

Τα σύννεφα κλέβουν φως και χρώματα, θαρρείς κι ο κόσμος ξύπνησε ασπρόμαυρος.
Ελάχιστοι κυκλοφορούν• αραιά και που κάποια σκοτεινή σιλουέτα σκίζει την ομίχλη.

Φτάνω σ'ένα κτίριο που κατεδαφίζεται. Η μπουλντόζα που του λιανίζει τα σωθικά προσφέρει θέαμα ελκυστικό στους περαστικούς. Αμίλητοι παρακολουθούμε τον μηχανικό βραχίωνα να συνθλίβει τοίχους, κολόνες, μπανιέρες και μωσαϊκά που πριν λίγο ήταν ξενοδοχείο.

Με εντυπωσιάζει η διαδικασία, μα

πιο πολύ με εντυπωσιάζει ότι

όλοι εντυπωσιάζονται από αυτή.



Τι μας συγκινεί;

Η δύναμη της μηχανής;


Ή η αλληγορία περί ματαιότητας που εκτυλίσσεται ενώπιον μας;